فاصله بین قفسه های فروشگاهی چقدر باید باشد؟ راهنمای انتخاب عرض استاندارد راهروها
طراحی یک فروشگاه موفق تنها به انتخاب تجهیزات مناسب یا چیدمان زیبا محدود نمیشود. یکی از مهمترین عواملی که بهطور مستقیم روی تجربه خرید مشتری، میزان فروش و حتی امنیت فروشگاه تأثیر میگذارد، فاصله بین قفسه های فروشگاهی است. اگر راهروها بیش از حد باریک باشند، رفتوآمد مشتریان دشوار میشود و اگر بیش از اندازه عریض طراحی شوند، از فضای ارزشمند فروشگاه بهدرستی استفاده نخواهد شد.
به همین دلیل، هنگام طراحی یا تجهیز یک فروشگاه باید فاصله بین قفسهها بر اساس متراژ، نوع کالا، حجم تردد مشتریان و مسیر حرکت آنها تعیین شود تا علاوه بر افزایش راحتی مشتری، بهرهوری فضای فروشگاه نیز به حداکثر برسد.
چرا فاصله بین قفسهها فقط یک عدد نیست؟
برخلاف تصور بسیاری از افراد، نمیتوان برای تمام فروشگاهها یک عدد ثابت بهعنوان فاصله استاندارد بین قفسهها معرفی کرد. فروشگاهی با متراژ ۵۰ متر، نیازهای کاملاً متفاوتی نسبت به یک هایپرمارکت ۱۰۰۰ متری دارد.
عوامل مختلفی مانند نوع قفسهبندی، عرض چرخ خرید، تعداد مراجعهکنندگان، نوع محصولات و حتی نحوه حرکت مشتری در فروشگاه، همگی روی تعیین عرض مناسب راهروها اثرگذار هستند. به همین دلیل فروشگاههای حرفهای پیش از خرید تجهیزات، ابتدا مسیرهای حرکتی را طراحی کرده و سپس قفسهها را جانمایی میکنند.
نقش متراژ فروشگاه در تعیین فاصله قفسهها
متراژ فروشگاه یکی از مهمترین معیارهای تعیین فاصله بین قفسهها است. در فروشگاههای کوچک معمولاً محدودیت فضا باعث میشود از راهروهای باریکتر استفاده شود؛ البته این کاهش عرض نباید به حدی باشد که حرکت مشتری یا دسترسی به کالاها را دشوار کند.
در مقابل، فروشگاههای بزرگ فضای بیشتری برای طراحی مسیرهای حرکتی دارند و معمولاً راهروهای عریضتر باعث میشوند مشتری زمان بیشتری در فروشگاه سپری کرده و محصولات بیشتری را مشاهده کند.
در زمان انتخاب تجهیزات نیز بهتر است علاوه بر کیفیت ساخت، به ابعاد و نوع قفسهها توجه شود؛ زیرا انتخاب صحیح تجهیزات، روی چیدمان نهایی و حتی قیمت قفسه فروشگاهی نیز تأثیر خواهد گذاشت.
نوع کالا چگونه روی عرض راهرو تأثیر میگذارد؟
تمام کالاها به فضای یکسانی برای نمایش و دسترسی نیاز ندارند. محصولاتی مانند نوشیدنیها، مواد غذایی یا کالاهای پرمصرف که مراجعهکنندگان زیادی دارند، معمولاً به راهروهای عریضتری احتیاج دارند تا چند نفر بتوانند همزمان خرید کنند.
در مقابل، کالاهای سبک یا کممراجعه را میتوان در راهروهای نسبتاً باریکتر قرار داد، بدون اینکه تجربه خرید مشتری تحت تأثیر قرار بگیرد.
همچنین نوع تجهیزات انتخابی نیز اهمیت زیادی دارد. استفاده از قفسه سوپرمارکتی استاندارد باعث میشود علاوه بر استفاده بهینه از فضا، دسترسی به کالاها نیز سادهتر باشد و مسیر حرکت مشتری نظم بیشتری پیدا کند.
تفاوت فروشگاههای کوچک و بزرگ در طراحی مسیر حرکت مشتری
یکی از تفاوتهای اصلی میان فروشگاههای کوچک و بزرگ، نحوه هدایت مشتری در مسیر خرید است.
در فروشگاههای کوچک معمولاً تلاش میشود مشتری با عبور از بخشهای مختلف، بیشترین تعداد کالاها را مشاهده کند؛ درحالیکه در فروشگاههای بزرگ، مسیرها به گونهای طراحی میشوند که از ایجاد ازدحام جلوگیری شود و حرکت افراد روان باقی بماند.
به همین دلیل استفاده از قفسه وسط فروشگاهی در فروشگاههای بزرگ با ارتفاع و فاصله استاندارد، نقش مهمی در ایجاد نظم و افزایش دید محصولات دارد.
بهترین فاصله بین قفسهها برای فروشگاههای مختلف
یکی از سوالات متداول صاحبان کسبوکار این است که عرض استاندارد راهروها در هر نوع فروشگاه چقدر باید باشد؟ پاسخ این سؤال به متراژ فروشگاه، نوع کالا و میزان تردد مشتریان بستگی دارد؛ اما بهطور کلی میتوان از جدول زیر بهعنوان یک راهنمای اولیه استفاده کرد.
| نوع فروشگاه | فاصله پیشنهادی بین قفسهها |
|---|---|
| سوپرمارکت محلی | ۱۲۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر |
| فروشگاه زنجیرهای | ۱۵۰ تا ۱۸۰ سانتیمتر |
| هایپرمارکت | ۱۸۰ تا ۲۲۰ سانتیمتر |
| فروشگاه لوازم آرایشی و بهداشتی | ۱۲۰ تا ۱۴۰ سانتیمتر |
| فروشگاه پوشاک | ۱۵۰ تا ۱۸۰ سانتیمتر |
البته این اعداد یک استاندارد قطعی نیستند و ممکن است با توجه به ابعاد چرخ خرید، نوع تجهیزات، حجم مراجعهکنندگان و نحوه چیدمان فروشگاه تغییر کنند. به همین دلیل، بهتر است پیش از اجرای پروژه، نقشه فروشگاه بررسی شود تا فاصله قفسهها متناسب با شرایط واقعی فضا تعیین شود.
حداقل و حداکثر عرض مناسب راهروهای فروشگاه
اگرچه استاندارد مشخصی برای همه فروشگاهها وجود ندارد، اما در اغلب پروژههای اجرایی موارد زیر رعایت میشود:
- راهروهای فرعی معمولاً بین ۹۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر
- راهروهای اصلی بین ۱۵۰ تا ۲۲۰ سانتیمتر
- مسیرهایی که چرخ خرید از آنها عبور میکند معمولاً بیش از ۱۸۰ سانتیمتر
البته این اعداد با توجه به نوع فروشگاه، حجم مراجعهکنندگان و نوع قفسهبندی میتوانند تغییر کنند.
اگر فاصله قفسهها کم یا زیاد باشد چه اتفاقی میافتد؟
کم بودن فاصله بین قفسهها باعث ازدحام، کاهش راحتی مشتری، دشواری دسترسی به کالا و حتی کاهش مدت حضور افراد در فروشگاه میشود. از طرف دیگر، اگر فاصله راهروها بیش از اندازه زیاد باشد، فضای مفید فروشگاه هدر میرود و تعداد کالاهای قابل نمایش کاهش پیدا میکند.
از سوی دیگر، طراحی صحیح قفسهها فقط به راحتی مشتری محدود نمیشود و امنیت فروشگاه را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
به نقل از سایت صنعت ایران: “یکی از مهمترین عوامل در پیشگیری از سرقت، ارتفاع مناسب قفسهها است. قفسههای بسیار بلند دید مستقیم صندوقدار را کاهش میدهند، مسیر دید دوربینهای مداربسته را محدود میکنند و احساس پنهان بودن را در برخی نقاط فروشگاه ایجاد میکنند. در مقابل، استفاده از قفسههایی با ارتفاع استاندارد، بهویژه در بخش میانی فروشگاه، باعث افزایش دید محیطی و کاهش رفتارهای پرریسک میشود. در بسیاری از فروشگاههای حرفهای نیز ارتفاع قفسههای میانی کمتر از قفسههای دیواری در نظر گرفته میشود تا میدان دید حفظ شود.”
در نهایت، بهترین طراحی زمانی اتفاق میافتد که فاصله راهروها، ارتفاع قفسهها و نوع چیدمان همگی بر اساس نیاز واقعی فروشگاه انتخاب شوند، نه صرفاً بر اساس الگوهای تکراری.
اگر قصد تجهیز یا بازطراحی فروشگاه خود را دارید، پیشنهاد میشود پیش از خرید تجهیزات، ابتدا نقشه چیدمان فروشگاه را تهیه کنید و سپس با بررسی نمونههای اجرایی و اطلاعات موجود در https://daycompany.ir/ مناسبترین ترکیب قفسهبندی را انتخاب کنید؛ زیرا طراحی اصولی علاوه بر بهبود تجربه خرید، میتواند بهرهوری فضای فروشگاه و میزان فروش را نیز افزایش دهد.